Η διαδικτυακή συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία αποτελεί σήμερα μια από τις πιο δυναμικά αναπτυσσόμενες μορφές ψυχολογικής υποστήριξης. Η πανδημία COVID-19 άλλαξε ριζικά το τοπίο παροχής ψυχολογικής φροντίδας παγκοσμίως, επιταχύνοντας δραματικά την υιοθέτηση της διαδικτυακής (τηλε-)ψυχοθεραπείας. Αυτό που ξεκίνησε ως ανάγκη λόγω περιορισμών έχει πλέον εδραιωθεί ως μια μόνιμη, τεκμηριωμένη εναλλακτική μορφή παροχής ψυχολογικής υποστήριξης.
Η διαδικτυακή ψυχοθεραπεία μπορεί να συναντηθεί και με τους όρους διαδικτυακή συμβουλευτική ή διαδικτυακή υποστηρικτική, ανάλογα με το αν το επίκεντρο είναι πιο κοντά στη συμβουλευτική ή στην υποστηρικτική παρέμβαση.
Τι λέει η σύγχρονη έρευνα για τη διαδικτυακή ψυχοθεραπεία
Η επιστημονική βιβλιογραφία των τελευταίων ετών είναι ενθαρρυντική. Μελέτη των Giovanetti και συνεργατών (2022) έδειξε ότι η θεραπεία μέσω βιντεοκλήσης είναι εξίσου αποτελεσματική με τη δια ζώσης θεραπεία στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης. Παρόμοια, συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2023 στο JMIR επιβεβαίωσε συγκρίσιμα αποτελέσματα ανάμεσα σε διαδικτυακές και δια ζώσης παρεμβάσεις για διαταραχές μετατραυματικού στρες, διάθεσης και άγχους. Παράλληλα, η έρευνα επισημαίνει σημαντικές επιφυλάξεις: σε περιπτώσεις σοβαρών ψυχιατρικών καταστάσεων, κρίσεων ή αυξημένου κινδύνου, η δια ζώσης παρέμβαση παραμένει συχνά προτιμότερη ή αναγκαία.
Δεοντολογικές προϋποθέσεις
Η παροχή διαδικτυακής ψυχοθεραπείας συνοδεύεται από αυστηρές δεοντολογικές προϋποθέσεις. Οι κατευθυντήριες οδηγίες της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας (APA, 2024) για την εξ’ αποστάσεως άσκηση του επαγγέλματος του ψυχολόγου απαιτούν, μεταξύ άλλων, ρητή συναίνεση του θεραπευόμενου, επαλήθευση ταυτότητας, χρήση κρυπτογραφημένων και ασφαλών πλατφορμών επικοινωνίας, καθώς και σχέδιο έκτακτης ανάγκης για περιπτώσεις κρίσης. Στο ελληνικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο, η επεξεργασία των προσωπικών και ευαίσθητων δεδομένων υγείας που προκύπτουν από τέτοιες συνεδρίες διέπεται από τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (ΓΚΠΔ) και τον Ν. 4624/2019, επιβάλλοντας αυξημένες υποχρεώσεις ασφάλειας και εμπιστευτικότητας.
Η κατάσταση στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, η διαδικτυακή συμβουλευτική στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας αποτέλεσε αντικείμενο θεσμικής πρωτοβουλίας κατά την περίοδο 2021-2025, με στόχο τη διεύρυνση της πρόσβασης σε ψυχολογική υποστήριξη, ιδίως σε περιοχές με περιορισμένη διαθεσιμότητα ειδικών. Παράλληλα βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για τη μεταρρύθμιση της κάλυψης ψυχοθεραπευτικών υπηρεσιών από τον ΕΟΠΥΥ, με στόχο τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε τεκμηριωμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις, συμπεριλαμβανομένων και των διαδικτυακών.
Η διαδικτυακή συμβουλευτική αποτελεί βασικό πυλώνα αυτής της προσπάθειας, προσφέροντας άμεση πρόσβαση σε υποστήριξη χωρίς την ανάγκη μετακίνησης.
Ποιοι ωφελούνται περισσότερο
Η διαδικτυακή ψυχοθεραπεία φαίνεται να ταιριάζει ιδιαίτερα σε άτομα με μετατραυματικό στρες, ήπια έως μέτρια κατάθλιψη ή αγχώδεις διαταραχές, καθώς και σε όσους αντιμετωπίζουν εμπόδια πρόσβασης λόγω απόστασης, κινητικών δυσκολιών ή περιορισμένου χρόνου. Αντίθετα, δεν ενδείκνυται ως πρώτη επιλογή σε καταστάσεις κρίσης, σοβαρής ψυχικής νόσου ή διαταραχών χρήσης ουσιών, όπου η δια ζώσης, εντατικότερη παρακολούθηση είναι συνήθως απαραίτητη.
Σε πολλές περιπτώσεις, η διαδικτυακή υποστηρικτική λειτουργεί συμπληρωματικά, ως πρώτο, πιο προσιτό βήμα πριν από μια πιο εντατική θεραπευτική διαδικασία. Η υποστηρικτική διάσταση αυτής της μορφής βοήθειας παραμένει εξίσου σημαντική με τη θεραπευτική.
Ανεξάρτητα από τον τρόπο παροχής της —δια ζώσης ή διαδικτυακά— η Εταιρεία μας παραμένει προσηλωμένη στις ίδιες αρχές σεβασμού, υπευθυνότητας και επαγγελματισμού απέναντι σε κάθε άτομο που αναζητά ψυχολογική υποστήριξη. Συνολικά, η διαδικτυακή ψυχοθεραπεία εξελίσσεται σε μια αξιόπιστη και ευέλικτη επιλογή φροντίδας, ιδανική για όσους αναζητούν ψυχολογική στήριξη με ευκολία πρόσβασης.
Βιβλιογραφία
Giovanetti, A. K., Punt, S. E. W., Nelson, E.-L., & Ilardi, S. S. (2022). Teletherapy versus in-person psychotherapy for depression: A meta-analysis of randomized controlled trials. Telemedicine and e-Health, 28(8), 1077–1089. https://doi.org/10.1089/tmj.2021.0294
Shaker, A. A., Austin, S. F., Storebø, O. J., Schaug, J. P., Ayad, A., Sørensen, J. A., Tarp, K., Bechmann, H., & Simonsen, E. (2023). Psychiatric treatment conducted via telemedicine versus in-person modality in posttraumatic stress disorder, mood disorders, and anxiety disorders: Systematic review and meta-analysis. JMIR Mental Health, 10, Article e44790. https://doi.org/10.2196/44790
American Psychological Association. (2024). APA guidelines for the practice of telepsychology. https://www.apa.org/about/policy/telepsychology-revisions
Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων). Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, L 119, 1–88. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:32016R0679
Νόμος 4624/2019 (ΦΕΚ Α΄ 137/29.08.2019). Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, μέτρα εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/680. https://search.et.gr/fek/?fekId=581161