Η άσκηση του επαγγέλματος του ψυχολόγου συνεπάγεται σοβαρές ηθικές και δεοντολογικές υποχρεώσεις. Η σχέση ψυχολόγου-θεραπευόμενου βασίζεται στην εμπιστοσύνη, και η προστασία του ατόμου που ζητά βοήθεια αποτελεί πρωταρχικό μέλημα κάθε επαγγελματία ψυχικής υγείας. Για τον λόγο αυτό, η άσκηση της ψυχολογίας διέπεται τόσο από ευρωπαϊκούς όσο και από εθνικούς κώδικες δεοντολογίας.
Ευρωπαϊκό πλαίσιο: EFPA Meta-Code of Ethics
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η European Federation of Psychologists’ Associations (EFPA) — η οποία μέχρι το 2001 ήταν γνωστή ως EFPPA — έχει διαμορφώσει τον «Meta-Code of Ethics», έναν κώδικα-πλαίσιο αρχών που καλούνται να ενσωματώσουν στους δικούς τους εθνικούς κώδικες οι επιμέρους ψυχολογικοί σύλλογοι των χωρών-μελών. Ο κώδικας αναθεωρήθηκε πρόσφατα (Μάιος-Ιούνιος 2025) και στηρίζεται σε τέσσερις θεμελιώδεις αρχές:
- Σεβασμός στα Δικαιώματα και την Αξιοπρέπεια του Ατόμου: ο ψυχολόγος σέβεται την ιδιωτικότητα, την αυτονομία και την αυτοδιάθεση κάθε ατόμου με το οποίο έρχεται σε επαφή, χωρίς διακρίσεις.
- Υπευθυνότητα: ο ψυχολόγος αναλαμβάνει την επιστημονική και επαγγελματική ευθύνη της συμπεριφοράς του, φροντίζοντας να μην προκαλέσει βλάβη και να ενεργεί πάντα προς όφελος του ατόμου που εξυπηρετεί.
- Επάρκεια: ο ψυχολόγος διατηρεί υψηλά πρότυπα επιστημονικής και επαγγελματικής κατάρτισης, αναγνωρίζει τα όρια της εξειδίκευσής του και παραπέμπει όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο.
- Ακεραιότητα: ο ψυχολόγος ενεργεί με ειλικρίνεια, εντιμότητα και σαφήνεια ως προς τον ρόλο του, αποφεύγοντας κάθε σύγκρουση συμφερόντων.
Εθνικό πλαίσιο στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, ο Σύλλογος Ελλήνων Ψυχολόγων (ΣΕΨ) έχει εκδώσει τον δικό του «Κώδικα Επαγγελματικής Ηθικής και Δεοντολογίας των Ψυχολόγων στην Ελλάδα και την Ευρώπη», ο οποίος ενσωματώνει τις αρχές του EFPA Meta-Code προσαρμοσμένες στην ελληνική πραγματικότητα. Παράλληλα, τον Ιούνιο του 2019 δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ ο επίσημος κρατικός Κώδικας Δεοντολογίας Ψυχολόγων, ο οποίος θέτει το θεσμικό πλαίσιο άσκησης του επαγγέλματος σε εθνικό επίπεδο.
Οι δύο αυτοί κώδικες — ο επαγγελματικός του ΣΕΨ και ο κρατικός του 2019 — εξυπηρετούν κοινό σκοπό: να διασφαλίζουν ότι η ψυχολογική φροντίδα παρέχεται με σεβασμό, επάρκεια και υπευθυνότητα, προστατεύοντας τόσο τους θεραπευόμενους όσο και την αξιοπιστία του επαγγέλματος.